Χειρουργός Ορθοπαιδικός, MD, PhD, MSc
Τηλ.: 2108052117 - 6945706036

ΟΥΡΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ

H Ουρικη Αρθριτιδα αποτελεί κλινική  εικόνα  της ουρικής νόσου. Η ουρική νόσος οφείλεται σε υπέρμετρη παραγωγή ή σε περιορισμό της απέκκρισης  του ουρικού οξέος ή και σε συνδυασμό και των δυο. Η υπερουριχαιμία (όπως ονομάζετε η αύξηση του ουρικού οξέως στο αίμα άνω των φυσιολογικών επιπέδων ) μπορεί να παρουσιάσει οξεία φλεγμονώδη αρθρίτιδα, σχηματισμό λίθων ουρικού οξέος στους νεφρούς και εναπόθεση κρυστάλλων ουρικού μονονατρίου. Η ουρική νόσος είναι συχνότερη στον αντρικό πληθυσμό (0,7%) από ότι στο γυναικείο (0,1%).

Αίτια

Ανεξάρτητα από την αιτία της υπερουριχαιμίας, η αύξηση του ουρικού οξέος δε θα αποτελούσε πρόβλημα εφόσον το ουρικό οξύ ήταν ευδιάλυτο. Η διαλυτότητα του ουρικού μονονατρίου είναι χαμηλή σε χαμηλό Ph, χαμηλή θερμοκρασία και στις περιφερικές αρθρώσεις. Οι κρύσταλλοι αυτοί καθαυτοί δεν είναι ερεθιστικοί και μπορεί να ανευρεθούν χωρίς την εμφάνιση συμπτωματολογίας. Ωστόσο σε ότι αφορά την αρθρίτιδα, η φαγοκυττάρωση των κρυστάλλων από πολυμορφοπύρηνα λευκοκύτταρα προκαλεί απελευθέρωση κυτταροκινών και άλλων ουσιών που καταλήγουν σε φλεγμονώδη αντίδραση και τελικά καταστροφή της άρθρωσης.

Επιπτώσεις

Η κλινική εικόνα της ουρικής αρθρίτιδας είτε οξείας είτε χρόνιας σπάνια εμφανίζεται πριν την ηλικία των 40 ετών. Οξεία ουρικη αρθριτιδα: συνήθως οι κρίσεις είναι μονοαρθρικές και τουλάχιστον οι μισές από αυτές εντοπίζονται στην πρώτη μεταταρσοφαλαγγική.

Χαρακτηριστικά γνωρίσματα της αρθρίτιδας είναι:
• H βραχεία διάρκεια
• Οι συχνές υποτροπές
• Ενίοτε υπάρχουν πυρετός
• Υπάρχει συχνά απολέπιση του δέρματος της άρθρωσης

Κατά σειρά προσβάλλονται οι αρθρώσεις:
• Ποδοκνημική
• Αστραγαλοπτερνική
• Γόνατο
• Καρπός
• Δάκτυλα χεριού
• Αγκώνας

Η διάρκεια της κρίσης χωρίς θεραπεία ποικίλει. Η άρθρωση είναι επώδυνη, ερυθρή και διογκωμένη.

Προδιαθεσικοί παράγοντες

Ως προδιαθεσικοί παράγοντες της ουρικής αρθρίτιδας θεωρούνται τα εξής:
• Έντονη φυσική άσκηση
• Πρόσφατες χειρουργικές επεμβάσεις
• Φαρμακευτικές ουσίες όπως διουρητικά, χημειοθεραπευτικά, σαλικυλικά (ασπιρίνη) σε μικρές δόσεις κ.α.
• Κατάχρηση αλκοόλ
• Λοιμώξεις
• Απότομη απώλεια σωματικού βάρους
• Τροφές πλούσιες σε πουρίνες όπως κυνήγια, εντόσθια, οστρακοειδή
• Τραυματισμός της άρθρωσης

Χρόνια τοφώδης ουρικη αρθριτιδα

Στην ουρικη αρθριτιδα: σε ποσοστό 20% περίπου σχηματίζονται τόφοι οι οποίοι εμφανίζονται 10-15 χρόνια μετά την πρώτη κρίση ουρικής αρθρίτιδας. Συνήθεις θέσεις είναι οι χόνδροι, οι τένοντες, οι ορογόνοι θύλακες και οι αρθρικοί υμένες. Το πτερύγιο του αυτιού και τα σημεία πίεσης όπως ο Αχίλλειος τένοντας και ο ωλεκρανικός θύλακος είναι τα σημεία στα οποία αναπτύσσονται στις περισσότερες των περιπτώσεων οι τόφοι.

Οι τόφοι λόγω του όγκου όπου καταλαμβάνουν προκαλούν αισθητικά αλλά και μηχανικά προβλήματα. Σε αυτή την περίπτωση η αντιμετώπιση είναι χειρουργική με την αφαίρεση των τόφων και τα άμεσα μετεγχειρητικά αποτελέσματα .

Διάγνωση

Η πιθανή διάγνωση της ουρικής αρθρίτιδας θα τεθεί από την κλινική εικόνα και από το ιστορικό της υπερουριχαιμίας. Σε αμφίβολες περιπτώσεις η παρουσία αρνητικά διπλοθλαστικών βελονοειδών κρυστάλλων ουρικού οξέος μέσα στα λευκοκύτταρα του αρθρικού υγρού με τη βοήθεια του πολωμένου φωτός θα επιβεβαιώσει τη νόσο.

Θεραπεία

Η οξεία ουρικη αρθριτιδα ανταποκρίνεται στη χορήγηση μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων. Η κολχικίνη είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική ωστόσο οι γαστρεντερικές διαταραχές στις θεραπευτικές δόσεις είναι τόσο συχνές και για το λόγο αυτό έχει πάψει να θεωρείται φάρμακο πρώτης γραμμής. Η αλλοπουρινόλη αποτελεί θεραπεία εκλογής για την υποτροπιάζουσα νεφρολιθίαση, αλλά σε γενικές γραμμές χρησιμοποιείται και για την αντιμετώπιση της υπερουριχαιμίας και της ουρικής αρθρίτιδας. Ουσίες όπως η προβενεσίδη και η σουλφινπυραζόνη χρησιμοποιούνται εναλλακτικά.

Επίσης στις περιπτώσεις επαναλαμβανόμενων κρίσεων ουρικής αρθρίτιδας στο γόνατο και στην ποδοκνημική με σημαντική μείωση της ποιότητας ζωής, συνιστάται ο αρθροσκοπικός καθαρισμός της άρθρωσης από τους τόφους και την αντιδραστική υμενίτιδα που δημιουργείται. Στόχος της επέμβασης είναι η μείωση της έντασης και της τακτικότητας των κρίσεων της ουρικής αρθρίτιδας καθώς και την αναστολή της καταστροφής της με αποτέλεσμα την αποφυγή μελλοντικής ολικής αρθροπλαστικής .

Δίαιτα ουρικού οξέως

Γενικές συστάσεις

  • Αυξήστε την κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε υδατάνθρακες (ψωμί, ζυμαρικά, ρύζι, φρούτα).
  • Μειώστε την πρόσληψη λιπαρών από τη διατροφή σας. Επιλέξτε άπαχα γαλακτοκομικά προϊόντα και τυριά.
  • Μειώστε την κατανάλωση κόκκινου κρέατος και προτιμήστε πουλερικά και ψάρια στις ποσότητες που ορίζονται από τον κλινικό διαιτολόγο.
  • Αποφύγετε την κατανάλωση αλκοόλ. Αυξήστε την κατανάλωση υγρών στη διάρκεια της μέρας.
  • Προσπαθήστε να αποκτήσετε σταδιακά και να διατηρήσετε ένα φυσιολογικό σωματικό βάρος. Αποφύγετε απότομη απώλεια βάρους.
  • Αποφύγετε μεγάλα και βαριά γεύματα αργά τη νύχτα.

Τρόφιμα που επιτρέπονται

  • Γάλα
  • Γιαούρτι
  • Τυρί
  • Αβγά
  • Ψωμί άσπρο
  • Δημητριακά (όχι τα ολικής αλέσεως)
  • Ζυμαρικά
  • Λαχανικά (εκτός από τα απαγορευμένα)
  • Φρούτα
  • Ξηροί καρποί (εκτός από τα αμύγδαλα)

Τρόφιμα που επιτρέπονται σε μικρές ποσότητες

  • Κοτόπουλο, γαλοπούλα, κόκκινο κρέας (μοσχάρι, χοιρινό, αρνί, κατσίκι), μπέικον
  • Ψάρια, οστρακοειδή (εκτός από αυτά που απαγορεύονται), αστακός, καβούρια στρείδια
  • Αρακάς, σπανάκι, κουνουπίδι.
  • Πατάτες τηγανητές, ψωμί και δημητριακά ολικής αλέσεως.

Σε περίπτωση οξείας φάσης επιτρέπεται η κατανάλωση 60 – 90 γρ. κρέατος, ψαριού ή πουλερικών την ημέρα ή ½ φλιτζάνι από τα παραπάνω λαχανικά, όσπρια και δημητριακά.

Τρόφιμα που απαγορεύονται
Τα τρόφιμα αυτά είναι πλούσια σε πουρίνες και πρέπει να αποφεύγονται τόσο σε οξεία φάση όσο και σε φάση ύφεσης.

  • Εντόσθια (συκώτι, μυαλά, νεφρά), ζωμός κρέατος, σάλτσες κρέατος, γλυκάδια
  • Κυνήγι, χήνα
  • Αμύγδαλα
  • Θαλασσινά (μύδια, χτένια, αυγοτάραχο), σαρδέλες, σκουμπρί, ρέγκα, αντσούγιες
  • Μαγιά
  • Ντομάτα
  • Σπαράγγια
  • Μανιτάρια
  • Φακές
  • Φασόλια